Ինչու՞ դրամի արժևորումը պարտադիր չէ, որ հանգեցնի ներկրվող ապրանքների գների նվազման․ 5 գործոն

ԵՐԵՎԱՆ, 18 սեպտեմբերի․/ԱՌԿԱ/․ Հայկական դրամի արժևորումը կարող է զսպել ներմուծվող գնաճը, սակայն արժութային փոխարժեքը ապրանքի վերջնական արժեքի միայն գործոններից մեկն է: Գների վրա միաժամանակ ազդում են ապրանքների համաշխարհային արժեքը, կոնկրետ արտաքին առևտրային գործառնությունների արժույթը, լոգիստիկան, էներգետիկ և այլ ծախսերը:

Դա հատկապես ակնհայտ է ներկայիս գնային դինամիկայի ֆոնին: 2026 թվականի օգոստոսին Հայաստանում սննդամթերքի և ոչ ալկոհոլային ըմպելիքների գները 6,4%-ով ավելի բարձր էին, քան մեկ տարի առաջ՝ 4,4% ընդհանուր գնաճի պարագայում:

Ընդ որում, դրամի արժևորումը կարող է մեղմացնել արտաքին գնային ճնշումը, բայց պարտադիր չէ, որ լիովին փոխհատուցի այն: 

Ապրանքի համաշխարհային գինը կարող է աճել դրամի արժևորմանը զուգահեռ 

Ներմուծվող ապրանքի համար ելակետային կետ է դրա արժեքը արտաքին շուկայում:

Օրինակ, ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) պարենային գների ինդեքսը 2026 թվականի օգոստոսին հասել է 133,3 կետի՝ մեկ ամսում ավելանալով 1,9%-ով, իսկ մեկ տարում՝ 2,5%-ով: Խոսքը հիմնական պարենային ապրանքների միջազգային գների ինդեքսի մասին է, ոչ թե անմիջապես Հայաստանում մանրածախ գների:

Օգոստոսին հատկապես նկատելիորեն աճել է շաքարավազի գների միջազգային ինդեքսը՝ մեկ ամսում 11,9%-ով: Հացահատիկայինների գների ինդեքսն ավելացել է 2,2%-ով, բուսական յուղերինը՝ 0,6%-ով:

Ուստի նույնիսկ ազգային արժույթի արժևորման դեպքում կոնկրետ ներմուծվող ապրանքի արտաքին արժեքը կարող է միաժամանակ ավելանալ:

Ներմուծման համար նշանակություն ունի ոչ միայն դոլարի փոխարժեքը 

Դոլարի նկատմամբ դրամի արժևորումը չի նշանակում դրա միաժամանակյա արժևորում բոլոր արժույթների նկատմամբ:Ա

Այդ պատճառով միայն USD/AMD փոխարժեքը բավարար չէ գնահատելու համար, թե որքանով են փոխվել փաստացի ծախսերը կոնկրետ ներմուծման մատակարարման վրա. նշանակություն ունի, այդ թվում, այն արժույթը, որով իրականացվում է համապատասխան արտաքին առևտրային գործարքը:

Հենց այդ պատճառով գների վրա փոխարժեքի ազդեցությունն ավելի ճիշտ է դիտարկել ավելի լայն, քան միայն դոլար/դրամ զույգի դինամիկայի միջոցով:

Համաշխարհային գինը վերջնական արժեքի միայն մի մասն է

Արտերկրում ապրանքը ձեռք բերելուց հետո առաջանում են լրացուցիչ ծախսեր՝ տեղափոխում, ապահովագրություն, պահպանում, մաքսային ձևակերպում, ներքին լոգիստիկա և այլ գործառնական ծախսեր:

Ընդ որում, այդ ծախսերի մի մասը նույնպես կարող է կախված լինել համաշխարհային ապրանքային և էներգետիկ շուկաներում տիրող իրավիճակից:

Մասնավորապես, ՀՀ ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը սեպտեմբերի 15–ին նավթի համաշխարհային գների աճն անվանել է նշանակալի գործոն Հայաստանում սպառողական գների համար: Վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ օգոստոսին հանրապետությունում բենզինը 11,7%-ով ավելի թանկ էր, քան մեկ տարի առաջ, իսկ դիզելային վառելիքը՝ 25%-ով:

Այսպիսով, փոխարժեքի նպաստավոր փոփոխությունը կարող է տեղի ունենալ ապրանքի վերջնական արժեքի այլ բաղադրիչների ավելացմանը զուգահեռ:

Փոխարժեքի փոփոխությունն ակնթարթորեն չի փոխանցվում գներին

Նույնիսկ ազգային արժույթի նկատելի արժևորման դեպքում մանրածախ գինը պարտավոր չէ փոխվել փոխարժեքի հետ միաժամանակ:

Ապրանքը կարող էր ձեռք բերված լինել ավելի վաղ՝ այլ փոխարժեքով, ներմուծողի մոտ կարող են պահպանվել հին պաշարները և նախապես կնքված պայմանագրերը: Ուստի արժութային փոփոխությունները գնման պահից մինչև մանրածախ վաճառք շղթայով անցնում են ժամանակային հապաղումով։

Նույն պատճառով դրամի արժեզրկումը նույնպես պարտադիր չէ, որ լիովին և ակնթարթորեն արտացոլվի գնապիտակի վրա: 

Հայաստանի ներսում գնաճը կախված է ոչ միայն ներմուծումից 

Ի վերջո, գները ձևավորվում են ոչ բացառապես արտաքին գործոնների ազդեցության տակ:

Աշխատավարձը, վարձակալությունը, վարկավորումը, ներքին պահանջարկը, ծառայությունների արժեքը և ներքին այլ ծախսերը նույնպես կարող են ազդել վերջնական գնի վրա:

Տոկոսադրույքի բարձրացման վերաբերյալ ԿԲ վերջին որոշումն ընդունվել է, մասնավորապես, բարձր պահանջարկի նշանների ֆոնին: Կարգավորողը նշում էր պահպանվող բարձր տնտեսական ակտիվությունը, ինչպես նաև վերջնական սպառման ապրանքների ներմուծման և մանրածախ առևտրի դինամիկան:

Այսպիսով, դրամի փոխարժեքը գնային դինամիկայի կարևոր, բայց ոչ միակ գործոնն է: Ազգային արժույթի արժևորումը կարող է զսպել ներմուծման արժեքը, սակայն միաժամանակ գործող համաշխարհային և ներքին գործոնները կարող են թուլացնել այդ էֆեկտը:

ARKA Data & Analytics