ԱՄՆ–ն հայտարարել է ՀՀ–ում TRIPP–ի երկաթուղային բաղադրիչի ինժեներական հետազոտությունների մեկնարկի մասին
ԵՐԵՎԱՆ, 9 օգոստոսի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանում արդեն իրականացվում են «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (TRIPP) նախագծի երկաթուղային բաղադրիչի ինժեներական հետազոտությունները, հայտարարել է ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն՝ Հայաստանի, Ադրբեջանի և ԱՄՆ ղեկավարների միջև ձեռք բերված համաձայնությունների մեկամյակի առթիվ:
Ռուբիոն նշել է, որ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Սպիտակ տանը հյուրընկալել էր Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին և Ադրբեջանի նախագահին ու հանդես եկել որպես նրանց կողմից համատեղ հռչակագրի ստորագրման վկա։ ԱՄՆ պետքարտուղարի գնահատմամբ՝ այն ժամանակ Թրամփը «ապահովեց խաղաղություն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև», իսկ ստորագրված հռչակագիրը «վերջ դրեց Հարավային Կովկասում տասնամյակներ տևած հակամարտությանը և մեկնարկ տվեց TRIPP նախագծին»:
Ռուբիոյի խոսքով՝ հաջորդող 12 ամիսների ընթացքում Միացյալ Նահանգները Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ համատեղ աշխատել է ձեռք բերված համաձայնությունների գործնական իրականացման ուղղությամբ:
TRIPP. տրանսպորտ, էներգետիկա և թվային ենթակառուցվածք
Ինչպես նշել է պետքարտուղարը, TRIPP նախագիծն իրենից ներկայացնում է բազմամոդալ տարանցիկ երթուղի, որը նախատեսում է երկաթուղային, ավտոմոբիլային, էներգետիկ և թվային ենթակառուցվածքների արդիականացում:
«TRIPP-ն իրականություն դառնալու ճանապարհին է», — հայտարարել է Ռուբիոն: Նա հայտնել է, որ Հայաստանում նախագծի երկաթուղային մասի ինժեներական հետազոտություններն արդեն սկսվել են, իսկ Ադրբեջանը, նրա խոսքով, մոտ է ավտոմոբիլային և երկաթուղային ենթակառուցվածքների շինարարության ավարտին, որը պետք է միանա հայկական հատվածին:
Պետքարտուղարը նաև հայտարարել է, որ խաղաղության հաստատումը, Վաշինգտոնի գնահատմամբ, հնարավորություններ է բացել Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ ԱՄՆ հարաբերությունների ընդլայնման համար և պետք է նպաստի բոլոր երեք երկրների տնտեսական զարգացմանը:
Տրանսկասպյան ներդրումային հիմնադրամ՝ 201 մլն դոլարի չափով
Ռուբիոն միաժամանակ հայտարարել է Տրանսկասպյան ներդրումային հիմնադրամի (Trans-Caspian Enterprise Fund) աշխատանքների մեկնարկի մասին: Նրա խոսքով՝ հիմնադրամն ունի ձևավորված նոր տնօրենների խորհուրդ, իսկ ԱՄՆ կառավարության կողմից ֆինանսավորման ծավալը կազմում է 201 մլն դոլար:
Նախատեսվում է, որ այդ միջոցներն օգտագործվելու են Տրանսկասպյան առևտրային երթուղու (հայտնի է նաև որպես Միջին միջանցք, որն անցնում է Հարավային Կովկասով և Կենտրոնական Ասիայով) երկայնքով մասնավոր հատվածի ներդրումները խթանելու համար,:
TRIPP-ը՝ որպես Միջին միջանցքի մաս
Ռուբիոյի կարծիքով՝ արձանագրված առաջընթացը ցույց է տալիս խաղաղության և տնտեսական զարգացման փոխկապակցվածությունը:
Նա TRIPP-ն անվանել է ոչ միայն ենթակառուցվածքային նախագիծ, այլև Տրանսկասպյան առևտրային երթուղու կարևոր օղակ, որն ընդունակ է նոր առևտրային հնարավորություններ ստեղծել ԱՄՆ-ի և այլ երկրների համար:
Պետքարտուղարը նաև բնութագրել է նախագիծը որպես օրինակ այն բանի, թե ինչպես տևական վեճերի կարգավորումից հետո տնտեսական համագործակցությունը կարող է նպաստել խաղաղության ամրապնդմանը:
Աջակցություն Հայաստանին և Ադրբեջանին
Եզրափակելով՝ Ռուբիոն հաստատել է Միացյալ Նահանգների պատրաստակամությունը՝ շարունակելու աշխատանքը Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ:
«Մենք շնորհավորում ենք երկու երկրներին այն արիության և հեռատեսության համար, որը նրանք ցուցաբերեցին անցած տարվա ընթացքում, և ակնկալում ենք հետագա առաջընթաց Հարավային Կովկասում հաստատուն և տևական խաղաղության ճանապարհին», — ասվում է Պետդեպարտամենտի հայտարարության մեջ:
Վաշինգտոնյան համաձայնությունների մասին
2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Սպիտակ տանը տեղի ունեցավ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի եռակողմ հանդիպումը: Փաշինյանն ու Ալիևը ստորագրեցին համատեղ հռչակագիր, Թրամփը հանդես եկավ որպես դրա վկա։
Նույն օրը Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարները նախաստորագրեցին խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին համաձայնագրի համաձայնեցված տեքստը:
Ընդ որում, բուն խաղաղության պայմանագիրը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև դեռևս ստորագրված չէ: 2026 թվականի ապրիլին Փաշինյանը վերստին հաստատել էր, որ փաստաթուղթը նախաստորագրված է, իսկ դրա բովանդակության շուրջ բանակցություններն ավարտված են, սակայն ստորագրումը և հետագա վավերացումը դեռ առջևում են:
Հայկական կողմը նաև նշում է, որ TRIPP-ը պետք է իրականացվի պետությունների ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և իրավազորության հիման վրա:
