Ակցիզների բարձրացումը կարող է կրճատել գինու և ծխախոտի ներքին շուկան․ Թավադյան
ԵՐԵՎԱՆ, 16 հուլիսի․/ԱՌԿԱ/․ Գինու, ծխախոտի և էլեկտրոնային ծխախոտի ակցիզային հարկի դրույքաչափերի բարձրացումը կարող է հանգեցնել այս արտադրանքի ներքին սպառման կրճատմանը և ուժեղացնել հարկային բեռը արտադրողների վրա, կարծում է tvyal.com կազմակերպության հիմնադիր Աղասի Թավադյանը։
ԱԺ–ն հուլիսի 3-ին հաստատել է Հարկային օրենսգրքում փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են 2027–2029 թվականների համար ակցիզային հարկի դրույքաչափերի փոփոխություն, որոնք ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի փետրվարի 1-ից։ Կբարձրանան գինու, ծխախոտի և վեյպերի ակցիզները։
Ինչպես նշել է Թավադյանը «ԱՌԿԱ» գործակալությանը տված հարցազրույցում, ակցիզային հարկի հիմնական խնդիրն այն ապրանքների սպառման սահմանափակումն է, որոնք առողջության համար վնասակար կամ անցանկալի են համարվում պետական քաղաքականության տեսանկյունից։
«Սակայն կա ավելի հիմնարար խնդիր, որը քննարկում է պահանջում։ Հայաստանի կառավարության համար արդյունավետության հիմնական ցուցանիշը հարկերի հավաքագրելիությունն է։ Այսինքն՝ կառավարությունը ձգտում է հարկերի հավաքագրման տարեկան ավելացմանը և հարկեր/ՀՆԱ հարաբերակցության բարձրացմանը մինչև նախատեսված 25%-ը»,- ասաց նա։
Փորձագետի խոսքով, եթե 2018 թվականից հետո հարկային եկամուտներն աճում էին նաև բիզնեսի ստվերից դուրս գալու, աշխատողների գրանցման և ընկերությունների գործունեության թափանցիկության բարձրացման հաշվին, ապա վերջին շրջանում հարկերի հավաքագրելիության աճն ավելի ու ավելի հաճախ ապահովվում է հարկային բեռի ավելացման հաշվին։
«Օրինակ՝ 2025 թվականի սկզբին շրջանառության հարկը 5%-ից բարձրացվեց 10%-ի, ինչը խնդիրներ առաջացրեց։ Բարձրացավ հողի հարկը, գույքահարկը, հիմա էլ բարձրանալու է ակցիզային հարկը», – ասաց նա։
Այս կապակցությամբ Թավադյանն ընդգծեց, որ Հայաստանի համար գինեգործությունը և ծխախոտի արտադրությունը հիմնական արտադրական և արտահանման ճյուղերն են։
Ուստի, ինչպես կարծում է փորձագետը, կարևոր է հավասարակշռությունը և այն գիտակցումը, որ հարկերի հավաքագրելիությունից ստացվող կարճաժամկետ օգուտը կարող է չհամապատասխանել ծխախոտի և գինու արտադրությանը՝ որպես արտահանման կարևոր ուղղության։
Թավադյանի գնահատմամբ՝ ակցիզների բարձրացումը կհանգեցնի ներքին շուկայի կրճատմանը։ Թեև նա չբացառեց նաև այնպիսի գործոն, ինչպիսին է «գինու օրերի» անցկացումը՝ ծառայությունների բավականին զարգացած շուկա, որտեղ գինին և գինեգործությունը կազմում են դրա զգալի մասը։
Ինչ վերաբերում է արտաքին շուկային, փորձագետն արտահանման տեսանկյունից մեծ խնդիրներ չի տեսնում՝ դա բացատրելով նրանով, որ արտահանման երկրները, մասնավորապես՝ Մերձավոր Արևելքի պետություններն, իրենք են որոշում ակցիզային հարկը։
Ընդհանուր առմամբ, փորձագետի մոտ մտահոգություն է առաջացնում ոչ թե ինքնին ակցիզային հարկի բարձրացումը, որքան որոշակի հարկերի բարձրացման հետագիծը։
