ARKA Armenia Weekly․ շաբաթվա առանցքային իրադարձությունները, քաղաքականություն, տնտեսություն և շուկաներ (մայիսի 4–10)
ԵՐԵՎԱՆ, 11 մայիսի․/ԱՌԿԱ/․ «ԱՌԿԱ» գործակալությունը ներկայացնում է շաբաթվա գլխավոր իրադարձությունների ամփոփագիրը:
Ամփոփում
Շաբաթն անցել է նախընտրական մեկնարկի, եվրոպական օրակարգի և մակրոտնտեսական կայունության վրա կենտրոնացման ֆոնին:
Բիզնեսի համար առանցքային ազդակ դարձավ բանկային հատվածի միջոցով եվրոպական ֆինանսավորման ընդլայնումը, ինչպես նաև նոր ներդրումային ու տեխնոլոգիական նախագծերը:
Ներքաղաքական դաշտում սկսվել է նախընտրական քարոզչությունը, ինչը կարգավորող կանխատեսելիությունը դարձնում է կարևոր գործոն ներդրողների համար:
Քաղաքականություն
Մայիսի 8-ին Հայաստանում մեկնարկել է խորհրդարանական ընտրությունների նախընտրական քարոզչությունը, որը կտևի մինչև հունիսի 5-ը. ընտրությունները նշանակված են հունիսի 7-ին: ԿԸՀ-ն գրանցել է 19 կուսակցություն և դաշինք, ընտրողների ռեգիստրում ընդգրկված է ավելի քան 2,48 մլն մարդ, հրապարակվել են նաև քաղաքական ուժերի նախընտրական հիմնադրամների վերաբերյալ տվյալները: Բիզնեսի համար սա նշանակում է անցում հարկերի, կարգավորումների և արտաքին տնտեսական կուրսի մասին հայտարարությունների նկատմամբ բարձր զգայունության շրջանին:
Շաբաթվա գլխավոր քաղաքական ֆոնը Երևանում տեղի ունեցած եվրոպական երկու միջոցառումներն էին: Մայիսի 4-ին տեղի ունեցավ Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովը, որին մասնակցեցին ԵՄ անդամ և եվրոպական այլ երկրների ու միջազգային կազմակերպությունների շուրջ 50 առաջնորդներ. մայիսի 5-ին կայացավ Հայաստան–ԵՄ առաջին գագաթնաժողովը: Բիզնեսի համար սա նշանակում է Հայաստանի ինստիտուցիոնալ տեսանելիության աճ և եվրոպական ուղղության ուժեղացում՝ որպես տնտեսական և ներդրումային քաղաքականության գործոն:
Գագաթնաժողովի շրջանակում Հայաստանը և ԵՄ-ն ստորագրեցին փոխկապակցվածության և գործընկերության մասին փաստաթուղթ, ինչպես նաև նախաստորագրեցին Frontex-ի հետ համաձայնագիրը: ԵՄ-ն նաև մտադրությունների նամակներ փոխանցեց հայկական վեց ընկերությունների և հիմնադրամների՝ ներդրումներին աջակցելու համար: Շուկայի համար սա կարևոր է որպես անցում քաղաքական շրջանակից դեպի նախագծային ֆինանսավորում և ինստիտուցիոնալ ուղեկցում:
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի պետական այցը եվրոպական օրակարգին հաղորդեց երկկողմ հարթություն: Հայաստանն ու Ֆրանսիան փաստաթղթեր փոխանակեցին արհեստական բանականության, պաշտպանական տեխնոլոգիաների, ենթակառուցվածքների և ֆինանսների ոլորտում համագործակցության վերաբերյալ: Ներդրողների համար սա ընդլայնում է պոտենցիալ գործընկերությունների քարտեզը բարձր հավելյալ արժեք ունեցող ոլորտներում:
Ռուսական ազդակը տոնայնությամբ հակառակն էր: ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարեց, որ ԵՄ-ին միանալու Հայաստանի ծրագրերը հատուկ դիտարկում են պահանջում՝ կրկին բարձրացնելով եվրոպական կուրսի և ԵԱՏՄ-ին անդամակցության համատեղելիության հարցը: Ընկերությունների համար սա նշանակում է, որ Հայաստանի աշխարհատնտեսական ընտրությունը կարող է գործնական հետևանքներ ունենալ առևտրի, կարգավորման և լոգիստիկայի համար:
Տնտեսություն և մակրոազդակներ
Շաբաթվա գլխավոր մակրոտնտեսական ցուցանիշը գնաճն էր: ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ 2026 թվականի ապրիլին սպառողական գները տարեկան կտրվածքով աճել են 5,3%-ով, իսկ ամսվա ընթացքում՝ 1,3%-ով: Սննդամթերքը և ոչ ալկոհոլային խմիչքները մեկ ամսում թանկացել են 9,5%-ով (տ/տ) և 2,8%-ով: Շուկայի համար սա ուժեղացնում է ուշադրությունը գնողունակության, բիզնեսի ծախսերի և դրամավարկային քաղաքականության ապագա հետագծի նկատմամբ:
Արտաքին առևտուրը պահպանել է աճը. Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը I եռամսյակում աճել է 4,6%-ով՝ կազմելով 4,7 մլրդ դոլար: Առաջատարը մնում է Ռուսաստանը, առաջին եռյակում են նաև Չինաստանը և Իրանը, ընդ որում, Իրանը դուրս է մղել ԱՄԷ-ին: Սա ցույց է տալիս առևտրային հոսքերի կառուցվածքի փոփոխությունը վերաարտահանման ուղղությունների բարձր դերի շրջանից հետո և տարածաշրջանային առևտուրը դարձնում է բիզնեսի համար առավել նշանակալի գործոն:
ՀՀ ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը հայտարարել է, որ միջազգային ներդրողների համար Հայաստանի լավագույն «այցեքարտը» մնում է մակրոտնտեսական կայունությունը: Գնաճի արագացման ֆոնին այս թեզը կարևոր է որպես ազդակ. իշխանություններն ու կարգավորողը ձգտելու են պահպանել ներդրողների վստահությունը մակրոքաղաքականության կանխատեսելիության միջոցով:
Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը նշել է, որ ԵՄ-ն Հայաստանի հետ գործընկերությունը նոր մակարդակի է հասցնում տնտեսության, տրանսպորտի, անվտանգության, էներգետիկայի, թվայնացման և վիզաների ազատականացման ոլորտներում: Տնտեսության համար սա նշանակում է արտաքին ինստիտուցիոնալ ռեսուրսի ընդլայնում և ենթակառուցվածքներում ու թվային տրանսֆորմացիայի մեջ նախագծային օրակարգի պոտենցիալ ուժեղացում:
Հայաստանը շահագրգռված է ԱՄԷ-ից տեխնոլոգիաների և բարձրորակ արտադրանքի ներմուծմամբ, ինչպես նաև տնտեսության արդիականացման համատեղ ներդրումային ծրագրերով, հայտարարել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը: Այս սյուժեն լրացնում է շաբաթվա առևտրային պատկերը. ապրանքաշրջանառության կառուցվածքի փոփոխության դեպքում ԱՄԷ-ն մնում է կարևոր գործընկեր ներդրումային-տեխնոլոգիական օրակարգում:
Բիզնես և կորպորատիվ հատված
ՓՄՁ ֆինանսավորումը դարձավ շաբաթվա գլխավոր կորպորատիվ սյուժեներից մեկը: ԵՆԲ խումբը և Ամերիաբանկը հայտարարեցին ԵՄ կողմից երաշխավորված պորտֆելային մասնակի երաշխիքի մասին, որը թույլ կտա փոքր և միջին բիզնեսին տրամադրել մինչև 106,25 մլն եվրոյի նոր ֆինանսավորում: Սա հաստատում է եվրոպական ինստիտուտների աճող դերը որպես հայկական տնտեսության համար երկարաժամկետ ռեսուրսի աղբյուր:
Ակբա բանկը ՎԶԵԲ-ի հետ համագործակցության շրջանակում 100 մլն եվրո կուղղի Հայաստանում գործող բիզնեսների զարգացմանը. 50 մլն եվրոյի ֆինանսավորման ռիսկը կստանձնի ՎԶԵԲ-ը, ծրագիրն իրականացվում է ԵՄ աջակցությամբ՝ EFSD+ շրջանակում: ՓՄՁ-ների համար սա ընդլայնում է վարկավորման հասանելիությունը մի ժամանակաշրջանում, երբ կապիտալի արժեքը մնում է զգայուն թեմա:
Արդշինբանկը 1 տոկոսային կետով նվազեցրել է ՓՄՁ սեգմենտի հաճախորդների գործող վարկերի տոկոսադրույքները: Փոփոխությունն ուժի մեջ է մտել մայիսի 5-ից: Շուկայի համար սա բանկերի միջև մրցակցության ազդակ է՝ որակյալ փոխառուներին պահպանելու և բիզնեսի մի մասի համար պարտքային բեռը նվազեցնելու նպատակով:
Ամերիաբանկը ստացել է լրացուցիչ միջազգային տեսանելիություն. Լոնդոնի ֆոնդային բորսայում նշվել է Lion Finance Group-ի (որի կազմում է բանկը) ներառումը FTSE 100 ինդեքսում: Հայկական ֆինանսական հատվածի համար սա ուժեղացնում է կորպորատիվ կառավարման, թափանցիկության և միջազգային կապիտալի հասանելիության նշանակությունը:
Շուկաներ և ֆինանսներ
Շուրջ 10 մլն դոլար է նախատեսվում ներդնել Եղեգիսի կիրճում զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման համար։ Շուկայի համար սա կարևոր է որպես տարածաշրջանային ենթակառուցվածքներում և զբոսաշրջության մեջ մասնավոր ներդրումների օրինակ, ոլորտ, որն ուղղակիորեն ազդում է զբաղվածության, փոքր բիզնեսի և հարակից ծառայությունների պահանջարկի վրա:
Երևանում կայացած FINTECH360 համաժողովը համախմբել էր շուրջ 500 մասնակցի ավելի քան 30 երկրից: Օրակարգում էին ֆինանսական ծառայությունների թվային տրանսֆորմացիան, ԱԲ-ն, բիոմետրիան, թվային նույնականացումը, վճարային լուծումները և բլոկչեյնը: Բանկերի և ֆինտեխ ընկերությունների համար սա հաստատում է, որ մրցակցությունն ավելի ու ավելի է տեղափոխվելու դեպի տեխնոլոգիաներ, տվյալներ և հաճախորդների սպասարկման արագություն:
Հայաստանում գործարկվել է Zeyro հավելվածը՝ առաջին հայալեզու ԱԲ-ն: Հավելվածը ներկայացված է որպես տեխնոլոգիական պրոդուկտ շարժունակության և թվային ծառայությունների ոլորտում, որը հասանելի է App Store-ում և Google Play-ում: Շուկայի համար սա ազդակ է տեղական ԱԲ պրոդուկտների զարգացման և հայալեզու թվային լուծումների պահանջարկի մասին:
ՀԷՑ-ի թեման կրկին դարձել է նշանակալի ենթակառուցվածքային ակտիվների շուկայի համար։ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի սեփականատերերը, ընկերության գլխավոր տնօրենի նախկին պաշտոնակատարի հայտարարության համաձայն, գնի պատճառով չեն համաձայնի ընկերությունը պետությանը վաճառելու գործարքին. պաշտոնապես գործարքի հնարավոր գումարը հաստատված չէ։ Ներդրողների համար սա զգայուն քեյս է՝ կապված ակտիվների գնահատման, կարգավորման և խոշոր ենթակառուցվածքային ընկերությունների համար պայմանների կանխատեսելիության հետ:
Ինչ է սա նշանակում
Հայաստանի եվրոպական օրակարգը դարձել է ավելի հագեցած և գործնական։
Նախընտրական քարոզարշավը ներքին քաղաքականությունը տեղափոխում է ավելի ակտիվ փուլ։
Գնաճը և արտաքին առևտուրը տալիս են խառը մակրոազդակ. գների աճը մեծացնում է զգուշավորությունը, մինչդեռ ապրանքաշրջանառության ավելացումը և գործընկերների առաջին եռյակի փոփոխությունը ցույց են տալիս արտաքին տնտեսական հոսքերի վերակառուցումը:
Բանկային հատվածը ուժեղացնում է արտաքին կապիտալի ուղու դերը ՓՄՁ-ների համար, հատկապես ԵՆԲ-ի, ՎԶԵԲ-ի և ԵՄ–ի գործիքների միջոցով:
Զբոսաշրջությունը, ֆինտեխը և ԱԲ-ն դառնում են Հայաստանի մասնավոր ներդրումների և տեխնոլոգիական դիրքավորման նկատելի ուղղություններ:
Ընթացիկ շաբաթվա ռիսկերը
Շուկաները հետևելու են, թե արդյոք կպահպանվի գնաճային ճնշումը ապրիլյան գների արագացումից հետո:
Նախընտրական քարոզարշավը կարող է բարձրացնել բիզնեսի զգայունությունը հարկերի, կարգավորման, սոցիալական ծախսերի և արտաքին տնտեսական կուրսի վերաբերյալ հայտարարությունների նկատմամբ:
Եվրոպական կուրսի և ԵԱՏՄ-ին անդամակցության համատեղելիության շուրջ հռետորաբանությունը կարող է ազդել արտահանողների, ներմուծողների և ներդրողների սպասումների վրա:
Բիզնեսը գնահատելու է, թե ինչպես են եվրոպական պայմանավորվածությունները քաղաքական շրջանակից անցնում գործնական ներդրումային նախագծերի։
Արտաքին առևտրի կառուցվածքի փոփոխությունը, Իրանի դերի ուժեղացումը գործընկերների առաջին եռյակում, կարող է ընկերություններից պահանջել լոգիստիկայի և շուկայական առաջնահերթությունների վերանայում:
Ենթակառուցվածքային ակտիվների համար կարևոր է մնում կարգավորման կանխատեսելիության և խոշոր ընկերությունների գնահատման հարցը:
