«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերության 100% բաժնետոմսերը որպես հանրության գերակա շահ ճանաչելու մասին նախագիծը դրվել է քննարկման
ԵՐԵՎԱՆ, 10 սեպտեմբերի․ /ԱՌԿԱ/․ ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը հանրային քննարկման է ներկայացրել «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի 100% բաժնետոմսերը հանրության գերակա շահ ճանաչելու մասին կառավարության որոշման նախագիծը։
Նախագծի հանրային քննարկումը կտևի 2026 թվականի սեպտեմբերի 9-ից մինչև սեպտեմբերի 24-ը։
Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման e-draft.am կայքում հրապարակված որոշման հիմնավորման համաձայն՝ ՀԷՑ-ն ապահովում է իրականացնում է էլեկտրաէներգիայի բաշխում՝ ապահովելով բնակչության, հիվանդանոցների, դպրոցների, ջրամատակարարման համակարգերի, կապի և տնտեսության բնականոն աշխատանքը։ Էլեկտրամատակարարման խափանումը անմիջական ազդեցություն ունի ազգային անվտանգության, առողջապահության և հասարակական կայունության վրա։
Առաջարկվող որոշման հիմնական հիմքերից մեկը ՀԷՑ-ի՝ էլեկտրաէներգիայի բաշխման լիցենզիայի դադարեցումն է։ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշմամբ լիցենզիան ճանաչվել է ուժը կորցրած։
«Էներգետիկայի մասին» օրենքի 52-րդ հոդվածի համաձայն՝ լիցենզիայի դադարեցման դեպքում կառավարությունն առաջարկում է բաժնետոմսերի կամ համապատասխան գործունեության իրականացման համար անհրաժեշտ գույքի օտարում։ Եթե սահմանված ժամկետում կամավոր օտարում տեղի չի ունենում, օրենքը նախատեսում է օտարման հնարավորություն՝ որպես բացառիկ միջոց՝ Հայաստանի Սահմանադրության 60-րդ հոդվածին համապատասխան։
2026 թվականի փետրվարի 17-ին կառավարությունն առաջարկել էր ՀԷՑ-ի բաժնետոմսատերերին՝ «Տաշիր Կապիտալ»-ին և «Լիորմանդ Հոլդինգզ Լիմիթեդ»-ին, պետությանը օտարել ընկերության 100% բաժնետոմսերը։ Ընդ որում, պետության և «Տաշիր Կապիտալ»-ի միջև դատական վեճեր են առաջացել այս առաջարկի քննարկման ընթացակարգերի և ժամկետների վերաբերյալ։ Մասնավորապես, Վարչական դատարանի 2026 թվականի ապրիլի 18-ի որոշմամբ ընկերությանը հնարավորություն է տրվել մինչև մայիսի 25-ը կառավարության հետ քննարկել իրեն պատկանող ՀԷՑ-ի 70% բաժնետոմսերի օտարումը։
Առանձին-առանձին «Տաշիր Կապիտալ»-ը վիճարկել է լիցենզիայի դադարեցման մասին կարգավորողի որոշումը։ Վարչական դատարանը 2026 թվականի մարտի 27-ին մերժել է ընկերության համապատասխան հայցը։
Իշխանությունները կարծում են, որ ՀԷՑ-ի ժամանակավոր կառավարումը չի կարող դիտարկվել որպես վերջնական երկարաժամկետ լուծում։ Հիմնավորման մեջ բերվում է նաև Սահմանադրական դատարանի 2026 թվականի մարտի 12-ի որոշումը, համաձայն որի՝ օրենքով նախատեսված կանխարգելիչ միջոցները, ներառյալ ժամանակավոր կառավարումը, ուղղված են էներգահամակարգի կայունության և անխափան գործունեության ապահովմանը և կրում են ժամանակավոր բնույթ։
Հաշվի առնելով էլեկտրացանցերի ռազմավարական նշանակությունը՝ կառավարությունն անհրաժեշտ է համարում ապահովել դրանց կայուն աշխատանքը՝ անկախ մասնավոր ընկերության և նրա սեփականատերերի հետ ստեղծված իրավիճակից։ Այս համատեքստում ՀԷՑ-ի 100% բաժնետոմսերը հանրության գերակա շահ ճանաչելը դիտարկվում է որպես բաժնետոմսերի հետագա օտարման և էլեկտրաէներգիայի անխափան մատակարարման երկարաժամկետ ապահովման իրավական հիմք։
Փաստաթղթում ընդգծվում է, որ սեփականության իրավունքը բացարձակ չէ և կարող է սահմանափակվել օրենքով՝ հանրության գերակա շահի ապահովման նպատակով՝ պահպանելով համաչափության, իրավաչափության և անհրաժեշտության սկզբունքները։
Այսպիսով, առաջարկվող նախագիծը նախատեսում է ՀԷՑ-ի 100% բաժնետոմսերը ճանաչել հանրության գերակա շահ, ինչից հետո դրանց օտարումը պետք է իրականացվի սահմանված կարգով: Ընդ որում, բաժնետոմսերն այս փուլում դեռևս չեն փոխանցվել պետությանը։
ՀԷՑ-ի կարգավիճակի մասին
Հայաստանի խորհրդարանը 2025 թվականի հուլիսի 3-ին ընդունել է օրենսդրական փոփոխություններ, որոնք թույլ են տալիս պետությանը միջամտել «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի կառավարմանը։ 2025 թվականի հուլիսի 18-ից ՀԷՑ-ի ժամանակավոր կառավարիչն է Ռոմանոս Պետրոսյանը։
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մի քանի անգամ հայտարարել է, որ ՀԷՑ-ն արդեն դե ֆակտո ազգայնացված է. ընկերությունը կանցնի պետական սեփականությանը և կհանձնվի հավատարմագրային կառավարման։
ՀԷՑ-ի և Սամվել Կարապետյանի քրեական գործի մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ն կառավարում է հանրապետության միջին և ցածր լարման բաշխիչ ցանցերը և սպասարկում շուրջ 1 մլն բաժանորդի։
2016 թվականից ՀԷՑ-ի սեփականատերն է «Տաշիր» խումբը (սեփականատեր և նախագահ՝ Սամվել Կարապետյան)։ Ընկերության տվյալներով՝ այդ ժամանակահատվածում ցանցերի արդիականացմանն ուղղվել է շուրջ 680 մլն դոլարի ներդրում, ևս մոտ 150–200 մլն դոլար՝ նոր հզորությունների ստեղծմանը։
Կարապետյանը 2025 թվականի հունիսի 18-ին ձերբակալվել, ապա կալանավորվել է՝ սկզբում Հայ առաքելական եկեղեցուն սատարելուց հետո իշխանության զավթմանը հրապարակային կոչեր անելու մեղադրանքով։ Ավելի ուշ նրան մեղադրանքներ են առաջադրվել նաև հարկերից խուսափման, գույքի հափշտակության, փողերի լվացման և ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեության համար։
Կարապետյանը չի ընդունում մեղքը։ Նրա պաշտպանները քրեական հետապնդումը որակում են քաղաքականապես մոտիվացված։
